Życzenia Wielkanocne 2025
O Wielkanocy, która zbliża ? także w firmie. Życzenia z humorem i refleksją o dialogu, odnowie i sile spotkania. Zajrzyj ? warto!
Sprawozdanie z ogólnopolskiej Konferencji „Mediacja administracyjna. Prawo a praktyka”
W dniu 20 kwietnia 2023r. na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu we współpracy z Kancelarią Dr Krystian Ziemski & Partners Kancelaria Prawna oraz Centrum Wsparcia Mediacji przy WPiA UAM, odbyła się Ogólnopolska Konferencja Mediacja administracyjna. Prawo a praktyka. Konferencja była kolejną z organizowanych na Wydziale Prawa i Administracji UAM możliwości wymiany myśli i doświadczeń w kwestiach dotyczących tej alternatywnej metody rozwiązywania sporów, a także okazją do spotkań przedstawicieli nauki i praktyków. Do udziału zaproszono przedstawicieli nauki, m.in. panią prof. UŁ dr hab. Joannę Wegner z Uniwersytetu Łódzkiego oraz panią prof. UWr dr hab. Magdalenę Tabernacką z Uniwersytetu Wrocławskiego, dr Bartłomieja Chludzińskiego z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, a także praktyków w tym mediatorów. Do aktywnego udziału w Konferencji zaproszeni zostali również przedstawiciele zawodów prawniczych, a także pracownicy administracji prowadzący postępowania administracyjne. Konferencja została objęta patronatem Marszałka Województwa Wielkopolskiego, Starosty Poznańskiego, Dziekana Wydziału Prawa i Administracji UAM w Poznaniu oraz Wielkopolskiej Izby Adwokackiej. Merytoryczną część konferencji otworzyło wystąpienie dr Bartłomieja Chludzińskiego z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu zatytułowane „Zasady prowadzenia mediacji w sprawach administracyjnych”. W prelekcji wskazano na rozumienie mediacji w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz omówiono zasady prowadzenie mediacji odwołując się do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Kolejne wystąpienie zaprezentowała Pani prof. UWr dr hab. Magdalena Tabernacka z Uniwersytetu Wrocławskiego zgodnie z tytułem wystąpienia, tj. Czyj obowiązek, a czyje uprawnienie? Zakres i charakter konsekwencji prawnych regulacji dotyczących mediacji w postępowaniu administracyjnym wskazano na płaszczyzny konfliktów w administracji publicznej, których jesteśmy świadkami, a które są wypadkową różnego rodzaju przyczyn. Omówiono zakres zdolności ugodowej i mediacyjnej podmiotów sfery publicznej, a także czynniki wpływające na zdolność ugodową podmiotów sfery publicznej oraz zasady wpływu stron mediacji na wybór mediatora w postępowaniu administracyjnym. Z kolei Pani prof. UŁ dr hab. Joanna Wegner z Uniwersytetu Łódzkiego w wystąpieniu zwróciła uwagę na praktyczną stronę procedury mediacyjnej w postępowaniu administracyjnym. Omówione zostały przykłady wyroków sądów administracyjnych i krytycznie odniosła się do powszechnej procedury nie kierowania spraw do mediacji w oparciu o art. 96a § 1 i § 2 k.p.a. zgodnie, z którym organ może, ale nie musi skierować sprawy do mediacji, gdyż jest ona dobrowolna. Ostatnia z prelekcji, wygłoszona przez Pana prof. UAM dr. hab. Krystiana Ziemskiego z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu nt. Dopuszczalnego zakresu mediacji w ogólnym postępowaniu administracyjnym oscylowała wokół dopuszczalność wykorzystania instytucji mediacji w ramach dyrektywy wyznaczonej w treści zasady polubownego załatwiania spraw. Zwrócono uwagę, iż precyzyjne określenie, czy w danej sprawie możliwe jest prowadzenie mediacji stanowi kwestię podstawową, organy administracji publicznej bezwzględnie związane są prawem, działając na jego podstawie i w jego granicach. Konferencję zamknął panel dyskusyjny, w trakcie którego zaproszeni eksperci dzielili się swoimi doświadczeniami i uwagami z zakresu prowadzenia mediacji, sposobami zachęcania sędziów mniej otwartych na mediację do tej formy rozwiązywania sporów, W konferencji aktywny udział brali słuchacze, którzy komentowali wystąpienia, zadawali pytania, a także wymieniali się uwagami w zakresie poruszanych zagadnień. Sprawozdanie przygotowała Agata Szwech
Krajowy Rejestr Mediatorów – walidacje dla Mediatorów SMP
Od początku 2022 roku Członkowie naszego stowarzyszenia intensywnie angażują się w projekty krajowe i międzynarodowe, które mają na celu usprawnienie i promocję Mediacji w Polsce. W czerwcu grono naszych mediatorów zakończyło z sukcesem 24-godzinne szkolenie pt. „Prowadzenie mediacji sądowych i pozasądowych w sprawach cywilnych” w ramach projektu Krajowego Rejestru Mediatorów (KRM) uzyskując walidację według Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK). Projekt KRM, pn. „Upowszechnianie alternatywnych metod rozwiązywania sporów poprzez podniesienie kompetencji mediatorów, utworzenie Krajowego Rejestru Mediatorów (KRM) oraz działaniainformacyjne” ma na celu profesjonalizację zawodu mediatora przez utworzenie jednolitego ogólnopolskiego rejestru mediatorów i oraz przeprowadzenie cyklu szkoleń mediacyjnych w ramach ZSK, a także podniesienie wiedzy o e-mediacji oraz możliwości wykorzystania jej w sporach gospodarczych i pracowniczych. Walidacja, czyli egzamin w ramach kwalifikacji rynkowej, ma na celu potwierdzenie posiadanych umiejętności i kwalifikacji w sprawach cywilnych według standardów obowiązujących w całej UE, czego rezultatem jest otrzymanie certyfikatu. W ostatnie weekendy czerwca nasi członkowie pomyślnie zdali egzamin, który składał się z dwóchczęści: egzaminu teoretycznego oraz praktycznego. Walidacja odbyła się w Instytucji Certyfikującej, tj. Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Jako Stowarzyszenie cieszymy się z możliwości ciągłego pogłębianie swojej wiedzy oraz na profesjonalizację zawodu mediatora, ponieważ uważamy, że mediator powinien posiadać umiejętności w zakresie interdyscyplinarnym, dzięki którym poradzi sobie w rozmaitych sytuacjach mediacyjnych. Wiedzę, którą otrzymaliśmy na szkoleniu i którą przyswoiliśmy zmotywowała nas do podejmowania kolejnych celów jakie sobie wyznaczyliśmy jako mediatorzy oraz członkowie Stowarzyszenia, aby jak najlepiej wypełniać swoją misję. Autorka: Magdalena Pyrc
Mediacja na Ukrainie
Nasze Stowarzyszenie prowadzi współpracę z innymi organizacjami pozarządowymi, zajmującymi się polubownym rozwiązywaniem sporów. Jednym z naszych partnerów jest ukraińska organizacja Alternative Decision Institute (ADI | BEZSUDU). wierzymy, że nasza współpraca przyczyni się do rozwoju mediacji zarówno w Polsce, jak i na Ukrainie. Poniżej zamieszczamy prezentację dotyczącą ukraińskiej ustawy o mediację, stanowiącej niezwykle istotny krok w rozwoju alternatywnych metod rozwiązywania sporów na Ukrainie.
Mediacje sądowoadministracyjne
Mediacje w sprawach administracyjnych umożliwiają przemianę czysto władczego stosunku administracyjnego w rozmowę, której wszyscy uczestnicy mogą czuć się upodmiotowieni. Mediacje w takich sprawach możliwe są nie tylko w postępowaniu administracyjnym. Możliwe jest również wykorzystanie mediacji również na etapie postępowania przed sądami administracyjnymi. Niestety mediacje sądowoadministracyjne są rozwiązaniem rzadko wykorzystywanym w praktyce. Niemniej jednak warto przyjrzeć się bliżej przepisom, regulującym tego rodzaju mediacje, gdyż mogą one stanowić skuteczny sposób rozwiązywania skomplikowanych spraw administracyjnych.
Procedura mediacji cywilnej
Mediacja jest dość elastycznym procesem rozwiązywania konfliktów. W przeciwieństwie do mocno sformalizowanego arbitrażu oraz ściśle określonych reguł dotyczących postępowania sądowego, mediację można dostosować do indywidualnych potrzeb stron. Jedną z podstawowych zasad mediacji jest jej odformalizowanie. Niemniej jednak, również mediacja podlega pewnym regulacjom prawnym. W niniejszym artykule wyjaśnię pokrótce jak wygląda procedura mediacji cywilnej.
Ugoda przed mediatorem czy wyrok sądu lub arbitra?
W poprzednich artykułach, scharakteryzowaliśmy najpopularniejsze metody rozwiązywania sporów – mediację, arbitraż i sądownictwo państwowe. Łatwo zauważyć, iż różnią się one od siebie znacząco ze względu na cele, stopień sformalizowania, rolę poszczególnych uczestników postępowania, a także sposób zakończenia sporu (ugoda lub wyrok). Inne są również efekty każdej z metod. Zarówno te niemierzalne, jak np. koszty emocjonalne, perspektywy na przyszłość, czy też poczucie godności stron sporu, jak i te których wartość znacznie łatwiej zmierzyć – czas potrzebny do rozwiązania sporu, czy też koszty finansowe, które muszą ponieść strony.
Czym jest mediacja?
Wśród najpopularniejszych metod rozwiązywania sporów można wyróżnić postępowanie sądowe, arbitraż oraz mediację. Postępowanie sądowe oraz postępowanie przed sądem polubownym (arbitraż) opisywałem w poprzednich artykułach. Tym razem postaram się w największym skrócie opowiedzieć czym jest mediacja, poszukując jej definicji. Mediacja a negocjacje i inne ADR Mediacja jest metodą rozwiązywania sporów różniącą się w znaczący sposób od arbitrażu i sądownictwa państwowego. W przeciwieństwie do nich nie polega ona na wydaniu wiążącego orzeczenia, lecz stwarza możliwość zawarcia porozumienia, które będzie satysfakcjonowało wszystkie strony konfliktu. Słowo mediacja pochodzi od łacińskiego mediare, oznaczającego być w środku. Aby zdefiniować mediację należy najpierw odnieść się do negocjacji, gdyż stanowią one bazę dla wielu definicji mediacji. M. Tabernacka definiuje negocjacje jako rodzaj interakcji społecznej, w której strony rozmów oraz innych działań podejmowanych w ramach procesu negocjacyjnego kształtują i definiują wzajemne stosunki. A. Kalisz wskazuje na fakt, że negocjacje leżą u podstaw każdej mediacji, zwracając jednocześnie uwagę na dobrowolność, współzależność, względną równowagę między stronami oraz autonomię woli stron (tj. władzę decyzyjną spoczywającą w rękach stron) jako cechy sytuacji negocjacyjnej. Definicje mediacji w literaturze przedmiotu C. W. Moore definiuje mediację jako interwencję w negocjacje, czy też konflikt, akceptowalnej trzeciej strony, posiadającej minimalną możliwość podejmowania decyzji bądź pozbawionej takiej możliwości. Osoba ta towarzyszy zaangażowanym stronom w dobrowolnym zmierzaniu do akceptowalnego obustronnie porozumienia. Ponadto poza rozwiązywaniem konkretnych problemów, mediacja może ustanawiać bądź wzmacniać relacje oparte na wzajemnym szacunku i zaufaniu między stronami bądź też zakańczać ich relacje minimalizując straty psychiczne i koszty emocjonalne. Mediacja jest też określana jako metoda rozwiązywania sporów w trybie szczególnego rodzaju negocjacji, prowadzonych przez strony sporu przy pomocy neutralnej osoby trzeciej, czyli mediatora[1]. Problemy definicyjne R. Morek zwraca uwagę na problemy definicyjne, związane z wielością rodzajów mediacji oraz technik mediacyjnych, a także oczekiwań co do celów, które mediacja powinna spełniać. Zauważa on, że część doktryny uznaje za mediacje metody w pełni dobrowolne i pozasądowe. Inna koncepcja traktuje mediacje jako zbiorcze pojęcie używane do określenia niejednorodnych postępowań o różnych nazwach, których celem jest pojednawcze rozwiązanie sporu przy pomocy osoby trzeciej. Mediacja a prawo UE Mediację definiuje także Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/52/WE. Definicja ta brzmi następująco: mediacja oznacza zorganizowane postępowanie o dobrowolnym charakterze, bez względu na jego nazwę lub określenie, w którym przynajmniej dwie strony sporu próbują same osiągnąć porozumienie w celu rozwiązania ich sporu, korzystając z pomocy mediatora. Postępowanie takie może zostać zainicjowane przez strony albo może je zaproponować lub zarządzić sąd lub nakazać prawo państwa członkowskiego[2]. Dyrektywa stanowi też, że: Termin ten obejmuje mediację prowadzoną przez sędziego, który nie jest odpowiedzialny za jakiekolwiek postępowanie sądowe dotyczące rzeczonego sporu. Nie obejmuje on jednak prób podejmowanych przez sąd lub sędziego rozstrzygającego spór w toku postępowania sądowego dotyczącego rzeczonego sporu[3]. Definicja ta zdaje się być zgodna z szerszym ujęciem mediacji, występującym w doktrynie. Należy jednak pamiętać, że szerokie ujęcie mediacji, nie utożsamia jej ze wszystkimi formami ADR (alternatywnych metod rozwiązywania sporów). Warto podkreślić, że omawiana definicja obejmuje postępowanie z rekomendacji bądź zarządzenia sądu. Dopuszcza ona formę nakazu mediacji, co kłóci się z jej dobrowolnym charakterem. Jest ona więc niespójna wewnętrznie. Obejmuje ona jednak swoim zakresem szeroką gamę postępowań. Dopuszcza więcej niż dwie strony sporu (poprzez wyrażenie przynajmniej dwie strony), wskazując jednocześnie, iż próbują one same osiągnąć porozumienie, korzystając z pomocy mediatora. Mediator w świetle przepisów dyrektywy W tym miejscu należy przytoczyć również definicję mediatora zawartą w Dyrektywie. W świetle jej przepisów: mediator oznacza osobę trzecią, do której zwrócono się o to, aby przeprowadziła mediację w sposób skuteczny, bezstronny i kompetentny, bez względu na jej nazwę lub zawód wykonywany w danym państwie członkowskim oraz sposób jej wyznaczenia lub formę, w której zwrócono się do niej o przeprowadzenie mediacji[4]. Poprzednia definicja skłania jednak do zastanowienia, czy w przypadku prowadzenia mediacji w sposób nieskuteczny, tj. w przypadku, gdy mediacja nie zakończy się ugodą, osoby takiej nie można nazywać mediatorem, a w związku z tym całego postępowania mediacją, gdyż mediator nie spełniał kryterium przyjętego w Dyrektywie? Niestety pojęcie skuteczności nie zostało opisane w sposób pozwalający jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie. Wydaje się jednak, że nacisk tej definicji położony jest na oczekiwania stron, co do skuteczności mediatora, a nie na jego rzeczywistą skuteczność. W związku z tym fakt nieosiągnięcia porozumienia nie przeszkadza w nazywaniu takiego procesu mediacją. Co charakteryzuje mediacje? Podsumowując definicje mediacji, należy wskazać na jej dobrowolny charakter, a także podobieństwo do negocjacji, z tym że są to negocjacje prowadzone z pomocą bezstronnej i kompetentnej osoby, która ma pomóc stronom w osiągnięciu porozumienia. Celem mediacji jest właśnie porozumienie kończące konflikt, a nie orzeczenie mające go rozstrzygnąć na korzyść jednej ze stron. Mediacje umożliwiają osiągnięcie takiego porozumienia, które satysfakcjonować będzie wszystkie strony sporu. Zadaniem mediatora nie jest orzekanie w sprawie, a jedynie pomoc stronom w dojściu do porozumienia kończącego się ugodą. Cele, zasady i rodzaje mediacji, a także jej dokładny przebieg i procedurę opiszę w kolejnych artykułach. W tym miejscu warto jednak szczególnie podkreślić pewne cechy mediacji. Można powiedzieć, że jest ona formą negocjacji, które koordynuje osoba trzecia. W odróżnieniu od postępowania sądowego, czy też arbitrażowego, to na stronach ciąży zadanie zakończenia sporu. To od stron zależy czy osiągną porozumienie. Mediator ma im tylko pomóc w przeprowadzeniu negocjacji, które skutkować mają rozwiązaniem sporu, pojednaniem oraz zachowaniem, czy też polepszeniem relacji. Mediator nie rozstrzyga sporu, choć strony mogą poprosić go o wyrażenie niewiążącej opinii. Mediacja jest poufna, co zapewnia stronom większe poczucie bezpieczeństwa niż w przypadku postępowania sądowego. Nie jest ona zbytnio sformalizowana, w związku z czym pozwala na stworzenie bardziej przyjaznej atmosfery niż w sądzie państwowym bądź polubownym. Wśród jej zalet wymieniane są także niskie koszty i krótki czas potrzebny na zakończenie sporu, co potwierdzają dane statystyczne, które przeanalizuję w kolejnych tekstach. Bibliografia Binsztok A. (red.), Sztuka skutecznego prowadzenia mediacji – zagadnienia prawne i ekonomiczne, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, Wrocław, 2012. Kalisz A., Mediacja jako forma dialogu w stosowaniu prawa, wyd. Difin, Warszawa, 2016. Moore C. W., Mediacje. Praktyczne sposoby rozwiązywania konfliktów, Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa, 2009. Morek R., Wprowadzenie, w: Mediacje, teoria i praktyka, Gmurzyńska E., Morek R. (red.), Oficyna a Wolters Kluwer business, Warszawa, 2009. Pieckowski S., Mediacja gospodarcza, Difin, Warszawa, 2015. Tabernacka M., Negocjacje i mediacje w sferze publicznej,